1 - 4 - 5 - تومان رسمى كه برابر بود با ده « قران » نقره يا يك اشرفى طلا . 2 - 4 - 5 - تومان خراسانى كه برابر بود با بيست و پنج قران . 5 - 5 - دينار : « دينار » از اجزاء « قران » بود . دينار رسمى معادل 1000 / 1 قران محاسبه مىشد ولى دينار بيرجندى 400 / 1 قران و به 4 / 1 قران مىگفتند « صد دينار » . 6 - 5 - پول : واژه « پول » غير از معنى عام خود در آن زمان به نوعى واحد كم‌ارزش پول هم گفته مىشد . « پول » از اجزاء « قران » بود و سكّه‌هايى مخصوص داشت ، اين سكّه‌ها در دو نوع « يك‌پولى » و « دوپولى » از مس ضرب زده مىشد . ارزش رسمى يك « پول » برابر با 40 / 1 قران بود و هر 40 پول يك قران ارزش داشت ولى در بيرجند « پول » را 80 / 1 قران محاسبه مىكردند و به سكّه‌هاى پنجاه دينارى « چهارپول » و به سكّه‌هاى صددينارى « هشت‌پول » مىگفتند . سكّه‌هاى « نيم پولى » و « يك‌پولى » و « دوپولى » مسى و « چهارپولى » و « هشت‌پولى » ( پنجاه‌دينارى و صد دينارى ) آلياژ بودند . اين نوع سكّه‌ها را در برابر پول زرد ( طلا ) و پول سفيد ( نقره ) پول سياه مىناميدند و « پول خرد » نام ديگر آنها بود . 7 - 5 - شاهى : « شاهى » نوعى واحد پول بود كه در عهد قاجاريّه و اوايل دورهء پهلوى رايج بود و معادل با « دوپول » يا « پنجاه دينار » محاسبه مىشد ولى در بيرجند « شاهى » كه به آن « شى sey » مىگفتند برابر با 8 / 1 قران شمرده مىشد يعنى هر 8 شاهى را يك قران حساب مىكردند به عبارت ديگر « شاهى » در بيرجند معادل « ده پول بيرجندى » محاسبه مىشد چنان كه به 4 / 3 قران مىگفتند « شش شاهى » ( شش‌شى sis sey ) و به دو عبّاسى « 1 » « سه شاهى و دو پول » ( سه شى دپول se sey dopul ) گفته مىشد . « شاهى » بعدها در دورهء پهلوى به 20 / 1 ريال اطلاق گرديد و ده شاهى برابر بود با نيم ريال شد . 8 - 5 - غاز : كم‌ترين واحد پول « غاز » ( قاز qaz ) بود كه معادل 4 / 1 « پول » ارزش داشت يعنى هر « پول » به چهار « غاز » تقسيم مىشد . « غاز » سكّه‌هاى مسى نازك و كم‌ارزش « يك‌غازى » و « دو غازى » داشت « 2 » .

--> ( 1 ) . در بيرجند واحد پول « عبّاسى » كه برابر 5 / 1 قران بود شناخته نبود و رواج نداشت . ( 2 ) . نك : « نامه‌هايى از قهستان » . يادداشت شماره 1 . ص 27 .